Pelajar Juara Inovasi Akuaponik 3.0 Gabung AI dan IoT, Sasar Pasaran Antarabangsa

Siapa sangka projek akuaponik yang dibangunkan oleh pelajar sekolah bukan sahaja boleh dipamerkan dalam pertandingan, malah berpotensi dikembangkan menjadi produk untuk pasaran?

Itulah antara perkara menarik yang dapat dilihat pada Pertandingan Inovasi Akuaponik Kebangsaan 3.0 (PIA 3.0), apabila para peserta mempersembahkan hasil ciptaan masing-masing menerusi prototaip dan pembentangan projek.

Antara yang mencuri perhatian ialah projek kumpulan yang muncul sebagai juara. Selain membangunkan sistem akuaponik, mereka turut menggabungkan elemen kecerdasan buatan (AI) dan Internet Pelbagai Benda (IoT), lengkap dengan aplikasi yang digunakan bersama prototaip berkenaan.

Melihat hasil kerja para pelajar ini, jelas bahawa usaha mereka bukan sekadar menghasilkan model untuk memenuhi tugasan pertandingan. Prototaip yang dipamerkan dibangunkan dengan teliti, sehingga menimbulkan idea bahawa sistem seumpamanya juga boleh digunakan di rumah.

Lebih menarik, kumpulan juara itu sudah mempunyai perancangan untuk membawa projek mereka ke peringkat seterusnya, termasuk menerbitkan aplikasi di Google Play Store dan memasarkan kit akuaponik kepada pengguna lain.

Kumpulan Juara Mahu Bangunkan Aplikasi untuk Pengguna Antarabangsa

Ketika ditemui pada majlis berkenaan, kumpulan juara meluahkan rasa gembira dengan pencapaian mereka. Mereka turut melihat gabungan AI dan IoT sebagai antara keunikan projek yang dibangunkan.

Bagaimanapun, mereka tidak mahu berhenti setakat memenangi pertandingan.

Antara perancangan yang dikongsikan ialah menambah sokongan berbilang bahasa pada aplikasi supaya lebih mudah digunakan, termasuk oleh pengguna antarabangsa. Mereka juga mahu memastikan aplikasi tersebut mesra pengguna sebelum menerbitkannya di Google Play Store.

Pada masa yang sama, kumpulan itu merancang untuk menjual kit akuaponik kepada pengguna lain bagi mengembangkan projek dan menjana keuntungan.

Perancangan ini menarik kerana mereka bukan sahaja memikirkan cara menghasilkan sesuatu inovasi, tetapi turut melihat bagaimana ia boleh dikembangkan sebagai produk komersial.

Untuk membawa projek seperti ini ke pasaran, aspek seperti kemudahan penggunaan, keperluan pelanggan dan kemampuan menghasilkan produk yang boleh digunakan oleh orang ramai juga perlu diberi perhatian.

Jika perancangan tersebut berjaya direalisasikan, pengalaman membangunkan projek ini boleh menjadi langkah awal mereka meneroka bidang keusahawanan berasaskan teknologi.

Lebih 120 Pelajar dan Guru Terlibat dalam PIA 3.0

Pertandingan Inovasi Akuaponik Kebangsaan 3.0 dianjurkan oleh Aquaria KLCC dengan kerjasama Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM).

Berlangsung dari April hingga September 2026, pertandingan ini melibatkan lebih 120 pelajar dan guru dari sekolah-sekolah di Wilayah Persekutuan Putrajaya, Melaka dan Johor.

Peserta diberi peluang merancang serta melaksanakan projek akuaponik dengan menggabungkan pertanian mampan dan teknologi IoT. Sebanyak RM15,000 turut dilaburkan untuk penyediaan peralatan dan modul IoT bagi menyokong pelaksanaan program.

Akuaponik merupakan sistem yang menggabungkan penternakan ikan dengan penanaman tumbuhan. Nutrien daripada sisa ikan boleh dimanfaatkan oleh tanaman, manakala air dikitar semula dalam sistem berkenaan.

Dengan bantuan teknologi seperti sensor dan peranti yang saling berhubung, sistem akuaponik juga boleh dibangunkan dengan ciri pemantauan mengikut keperluan projek.

Pendekatan praktikal ini memberi peluang kepada pelajar memahami bagaimana pengetahuan sains dan teknologi boleh digunakan untuk membangunkan penyelesaian berkaitan pertanian dan pengeluaran makanan.

Kategori Individu Turut Diperkenalkan

PIA 3.0 turut memperkenalkan Kategori Individu, yang membolehkan peserta mengetengahkan idea serta prototaip berkaitan inovasi pertanian akuaponik dalaman atau Indoor Aquaponic Farming Innovation melalui platform digital DELIMa.

Pengenalan kategori ini membuka ruang kepada lebih banyak idea, selain penyertaan melalui kategori sekolah.

Dalam pertandingan seumpama ini, peserta perlu melalui beberapa peringkat, daripada merancang konsep hingga membangunkan prototaip dan menerangkan cara projek mereka berfungsi.

Proses tersebut turut memberi pendedahan kepada kemahiran menyelesaikan masalah, kerja berpasukan dan komunikasi. Bagi pelajar yang berminat mengembangkan projek sebagai perniagaan, pengalaman itu juga boleh menjadi asas untuk memahami keperluan membangunkan produk yang mempunyai nilai kepada pengguna.

Lima Sekolah Mara ke Peringkat Akhir

Bagi Kategori Sekolah, lima finalis yang berjaya mara ke peringkat akhir ialah:

• SMK Putrajaya Presint 16 (1)

• SMK (FELDA) Kahang Timur

• SMJK Yok Bin

• SMK Skudai

• SMK Bukit Pasir

Kategori Sekolah menawarkan hadiah bernilai RM6,000 kepada johan, RM4,000 kepada naib johan dan RM2,000 kepada pemenang tempat ketiga.

Sementara itu, Kategori Individu menawarkan hadiah RM1,000 kepada johan, RM700 kepada naib johan dan RM500 bagi tempat ketiga. Semua pemenang turut menerima trofi dan sijil pencapaian.

Majlis penutup pada 15 Oktober 2026 menyaksikan penyampaian hadiah kepada para pemenang, selain pameran akhir projek melalui pembentangan poster dan prototaip.

Majlis tersebut disempurnakan oleh YBhg. Datin Rosliza binti Rosli, Pengarah Bahagian Perancangan dan Penyelidikan Dasar Pendidikan, Kementerian Pendidikan Malaysia, bersama YBhg. Dato’ Simon Foong, Pengerusi Eksekutif Aquawalk Sdn. Bhd.

Aquaria KLCC Buka Ruang Pembelajaran di Luar Bilik Darjah

Menurut Dato’ Simon Foong, Aquaria KLCC percaya bahawa pembelajaran tidak seharusnya terhad di dalam bilik darjah.

Menerusi PIA 3.0, pelajar berpeluang mengaplikasikan teknologi akuaponik dan IoT untuk meneroka penyelesaian kepada cabaran dunia sebenar. Program ini juga bertujuan memupuk minat terhadap bidang akuakultur, pertanian dan keusahawanan berasaskan teknologi.

Aquaria KLCC terletak di bawah Pusat Konvensyen Kuala Lumpur dan menampilkan pelbagai hidupan akuatik melalui pameran interaktif, program pendidikan serta inisiatif pemuliharaan.

Penganjuran pertandingan ini turut memperlihatkan bagaimana pendidikan STEM, yang merangkumi sains, teknologi, kejuruteraan dan matematik, boleh diterapkan melalui projek yang mempunyai kegunaan praktikal.

Bagi para pelajar yang menyertai pertandingan, pengalaman membangunkan prototaip mungkin menjadi permulaan kepada sesuatu yang lebih besar. Dengan bimbingan guru dan peluang untuk menguji idea sendiri, projek yang bermula di sekolah berpotensi dikembangkan lagi, termasuk sebagai produk yang boleh dimanfaatkan oleh masyarakat.